สังเขปประวัติ
พระบรมธาตุเกตุมวดีย์
อิติปิโส ภะคะวา อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ นะโม นมัสการ
พระบรมสารีริกธาตุ พระเกตุมวดีย์ พระจุฬามณี พันธุมเจดีย์
พระศรีอริยะเมตไตย อะหังวันทามิ นะมัสสามิ นิพพานะ ปัจจะโยโหตุ
เกตุมวดีย์ ถือกำเนิดดังปรากฏอยู่นี้ โดยอธิฐานบารมีของท่านพ่อบัณฑูรสิงห์ธรรมบัณฑิต (เจิม คุณาบุตร) ตั้งขึ้นเมื่อเพ็ญเดือน ๑๒ ปีพุทธศักราช ๒๔๗๖ ขณะเมื่อท่านบวชเป็นภิกษุอยู่ ได้ปรากฏธรรมอันเห็นแจ้ง และอาจรู้อดีต อนาคตได้ รู้ว่าตนได้ปรารถนาพระโพธิญาณมา ๒๙ กัลป์แล้ว และได้รับพยากรณ์จากพระพุทธเจ้ามีพระสมณโคดมเป็นที่สุดว่า จักได้ตรัสรู้ในพุทธกัลป์ต่อไปข้างหน้า ท่านจึงค้นหาสถานที่ที่พระโพธิสัตว์ทั้งหลาย ได้สร้างบารมีกันสืบเนื่องมาโดยการเดินธุดงค์ จาริกไปตามสถานที่ต่าง ๆ พบบ้างบางแห่ง แต่มีความเป็นไปในอนาคตยังยิ่งหย่อนกว่ากันไปบ้าง ยังไม่พร้อม เมื่อเข้ามาค้นหาสถานที่ซึ่งอยู่ในป่าลึกเข้าไป ห่างจากบ้านเกิดประมาณ ๒ กิโลเมตร ใช้การพิจารณาโดยญาณอย่างละเอียดถี่ถ้วน ยังความประหลาดอัศจรรย์หลายประการเกิดขึ้นในญาณขณะพิจารณาของท่าน
จึงได้ตั้งสัจจะอธิษฐานบารมี ณ สถานที่พระเกตุมวดีย์นี้ต่อไปเพื่อสร้างกุศลหวังสัมมาสัมโพธิญาณในภายหน้า เพราะสถานที่นี้มีสิ่งต่าง ๆ มากมายในอดีต ดังที่ท่านทั้งหลายได้พบเห็นอยู่ในขณะนี้ ทั้งที่เป็นภายนอกและภายในท่านจึงได้ขอแบ่งทรัพย์ส่วนหนึ่งของบิดามารดา ให้มาร่วมตั้งองค์พระเจดีย์ขึ้น (ขณะนั้นอายุประมาณ ๓๐ ปีเศษ ยังไม่ได้สอนกรรมฐานแก่ใคร) ครั้งแรกสูง ๙ ศอก และได้อัญเชิญพระบรมธาตุของท่านที่มีอยู่และมาโดยทางอากาศลงบรรจุไว้และขอให้บิดามารดาปลูกต้นโพธิ์อธิษฐานจิตไว้ ต่อมาได้สร้างขึ้นอีกโดยหุ้มองค์เดิมสูง ๙ วา และได้ชักชวนสานุศิษย์เตรียมที่จะสร้างองค์ต่อไปท่านได้อธิษฐานไว้สูงอีกเท่าหนึ่งคือ ๑๘ วา ถึงแม้ท่านจะต้องมรณะลง จำต้องทิ้งขันธ์เสียก่อนที่จะลงเข็มสร้าง ทั้งยังอธิษฐานขอให้ผู้เคยเป็นญาติทั้งหลายในอดีตที่เกิดแล้วมาร่วมสร้างบารมี ร่วมกันสร้างองค์พระธาตุเกตุมวดีย์ต่อไป แต่ธรรมดาสัจจะวาจาของพุทธพงษ์บรมโพธิสัตว์นั้นเมื่อตั้งสัจจะลงแล้วในมนุษย์โลกก็ดี เทวดาโลกก็ดีย่อมนับเข้าในอธิษฐานบารมี สัจจะบารมี รวมในบารมี ๓๐ ทัศนี้ด้วย ดังนั้นท่านจึงแบ่งทิพย์บารมีมาปรากฏ ปกป้องคุ้มครองรักษาสถานเกตุมวดีย์ศรีมงคลมหาสถาน ตลอดจนสานุศิษย์ที่ประพฤติตามโอวาทของท่านได้ดังปรากฏประทับจิตใจแก่ท่านทั้งหลายอยู่แล้ว และองค์พระบรมธาตุเกตุมวดีย์นี้จักสำเร็จตามปณิธานสัจจะอธิษฐานของท่านอย่างแน่นอนโดยไม่ต้องสงสัย